Accu woordenlijst– AccuWijzer

Verklarende woordenlijst met termen die bij accu’s en batterijen vaak voorkomen;

AB5
Een metaal legering (bijv. LaNi5) in staat tot een omkeerbare  waterstof absorptie / desorptie reactie als de batterij wordt opgeladen en ontladen. Dit is de meest populaire elektrode gebruikt in nikkelmetaal hydride batterijen.

Absorptie
Het opnemen en vasthouden van de het ene materiaal door het andere middels een chemische- of moleculaire actie.

Alkaline
Een primaire cel (niet oplaadbaar) vaak toegepast in elektronica applicaties die zwaardere stromen trekken (bijv. CD spelers, radio’s). Alkaline batterijen leveren 50 – 100% meer energie dan conventionele koolstof/zink batterijen. Vandaar de populariteit m.b.t. consumenten toepassingen.

Alloy
Engels voor legering, zoals bijv. brons.

Alternator
Een bepaald type generator of dynamo toegepast in automobielen om elektriciteit op te wekken.

Ampère-uur capaciteit
De hoeveelheid elektriciteit gemeten in ampère-uur (Ah.) welke door een accu of batterij onder bepaalde gespecificeerde condities geleverd kan worden.

Anode
De elektrode in een cel waar de oxidatie plaatsvindt. Gedurende ontlading is de negatieve elektrode van de cel de anode. Gedurende opladen is de positieve elektrode de anode.

Battery of Pack
Twee of meer cellen verbonden in serie / parallel configuratie om aan het gewenste voltage en/of capaciteit te komen.

Bobbin cel
Een cilindrische cel ontwerpen met behulp van een interne cilindrische elektrode en een externe elektrode gemaakt als een soort “mouw” in de cel container.

C-Rate
Ontlaad- of laadstroom in ampères, uitgedrukt in delen van de opgegeven capaciteit. Meestal staat er op loodaccu’s zoiets als 12 Ah. bij C/20. Dit wil dan zeggen dat de geladen accu die hoeveelheid energie kan opbrengen gedurende totaal 20 uur. Anders gesteld, hij levert per uur dan 12 / 20 = 0,6 A.

Capaciteit
De totale hoeveelheid Ah. die aan een accu onttrokken kan worden onder gespecificeerde ontlaadcondities.

Capaciteit Offset
Een correctiefactor toegepast op de rating van de accu, als er op een andere wijze ontladen wordt dan standaard opgegeven.

Cel
De kale elektrochemische unit waarin energie wordt opgeslagen of waaruit energie wordt afgegeven.

Cel Mismatch
Cellen in een batterijen pack die een ander voltage respectievelijk andere capaciteit hebben.

Cel Omkeer (Cel Reversal)
Het verschijnsel waarbij gedurende diepe ontlading van een pack waarbij de zwakste cel(len) van polariteit kunnen wisselen. Dit verschijnsel is vrij schadelijk en verkort de levensduur van het pack aanzienlijk.

Closed-circuit Voltage(CCV)
Het potentiaal of voltage van een accu als hij ontlaadt of laad.

Conditioneren
Een proces van laden en ontladen om de accu optimaal te laten presteren.

Constant Current
Accu lading/ontlading waarbij de (ont)lading constant blijft in ampères.

Constant Power
Accu lading/ontlading waarbij continu dezelfde hoeveelheid vermogen wordt onttrokken of toegevoegd. Dus is er compensatie voor het variërende Voltage.

Constant Resistance / Weerstand
Accu lading/ontlading waarbij de weerstand van het geheel constant gehouden wordt.

Continu Test
Een test waarbij de accu ononderbroken wordt ontladen tot een vooraf opgegeven voltage. Dit laatste noemt men wel Cut-off point.

Coulomb
De hoeveelheid elektriciteit verplaatst door een stroom van één ampère in één seconde. Wet 1C = 1 A x 1 sec.

Collector
Een inerte goed geleidende structuur gebruikt om stroom te transporteren gedurende laden of ontladen (bij cellen dan).

Cut-off Voltage
Het accu voltage waarbij de ontlading wordt beëindigd. Dit punt wordt door de fabrikant opgegeven en is meestal een functie bij de ontlaad stroom (discharge rate).

Cycle of Cycli
Een voorgang waarbij een accu wordt ontladen en geladen. Met een cycli accu wordt ook bedoeld een type geschikt om dingen aan te drijven.

Cycle Life / Totaal Cycli / Levensduur
De hoeveelheid cycli die een accu kan doen volgens gespecificeerde omstandigheden voordat de accu niet meer aan de minimum eisen voldoet. Bijv. een typische SLA gaat zo’n 300 cycli mee. Als ondergrens wordt vaak 80 % van de capaciteit gehanteerd.

Cilindrische Cel
De positieve en negatieve platen zijn opgerold en in een cilinder behouder geplaatst.

Depth of Discharge (DOD)
De hoeveelheid elektriciteit getrokken (meestal in Ah.) uit een accu in verhouding tot de opgegeven capaciteit. Bijv. bij een start accu voor de auto kan na 30 % DOD al schade optreden.
 
Desorptie
Het omgekeerde van absorptie, waarbij materieaal uit een ander materiaal vrijkomt.

DC = Direct Current = gelijkstroom
Elektrische stroom die één kant opgaat. Accu’s en batterijen geven alle DC af.

Droge Cel
Een cel met geïmmobiliseerd elektroliet, er kan dus geen vloeistof uitlopen. Bijv. een VRLA accu met gel, ook wel gelaccu genoemd. De term omschrijft ook wel de LeClanché cel.

Domme Batterij
Rechttoe rechtaan accu pack zonder interne circuits voor communicatie met lader en/of gebruiker.

Duty Cycle
Het operationele proces van een accu inclusief laad en ontlaad snelheden, diepte van ontlading (DOD), cycli duur, en hoeveelheid tijd in de stand-by stand.

E-Rate
Laden of ontladen van vermogen uitgedrukt in Watts analoog aan de C-rate methode. Bijv. de E/10 rate van een 20 Wh. Accu is 2 Watt.

Elektrische Stroom
De beweging van elektronen door een geleider.

Elektrode
De plaats, oppervlak, of locatie waar het elektrochemisch proces plaatsvindt.

Elektroliet
Het medium, waardoor het ionen transport plaatsvindt tussen de positieve en negatieve elektrodes van een cel. Bij een natte loodaccu bijv. zwavelzuur met een dichtheid van 1,28 Kg/Liter.

Elektron
Negatief geladen deeltje dat om een atoom heen draait.

Energie
De hoeveelheid energie die een accu af kan geven uitgedrukt in Wattuur.

Energie Dichtheid
De hoeveelheid energie beschikbaar in een accu, in verhouding tot zijn volume. Meestal uitgedrukt in Wh/Kg, soms ook Wh/Liter.

Float
Het gebruik van accu’s waarbij ze vol zijn en gehouden worden, om in te vallen als de normale spanning wegvalt. Ook wel stand-by of back-up genoemd.

Float Charge
Gelijk aan druppelladen of ook wel trickle charge. Compenseert de zelfontlading van een accu.

Gassen
Het ontwijken van gas via één of meer elektrodes in een accu. Komt vaak voor door zelfontlading of elektrolyse van het water in het elektroliet gedurende laden. Let op; bij natte accu’s kan er zo veel waterstofgas vrijkomen dat een explosie niet uitgesloten is.
 
Generator
Een apparaat dat elektrische stroom opwekt door magnetisme. Ook wel alternator of dynamo genoemd.

Grond
Aan de aarde verbinden, of aan een geleider die de plaats van aarde inneemt. Bijv. een bliksemafleider zorgt ervoor dat deze energie in de grond verdwijnt.

Hertz (Hz)
De standaard eenheid van frequentie. Dit is één complete cyclus per seconde. Het lichtnet is bijvoorbeeld 50 Hz.

Hydrometer
Een apparaat gebruikt om de dichtheid van elektroliet in een natte cel te meten.

Interne Impedantie (weerstand)
Hoe lager de interne weerstand, des te beter kan de stroom zijn weg vinden. Als de interne weerstand bij lithiumbatterijen toeneemt door veroudering of bij de nikkelbatterijen door verkeerd laden, dan schakelt de apparatuur al na een paar minuten af. Met ongeveer 100 milli-ohm hebben de Ni-Cd batterijen de laagste interne weerstand, gevolgd door lithium-ion batterijen en lithium-polymeer batterijen.

Kathode
De elektrode waar de reductie plaatsvindt.

Kortsluiting
Een ongewilde elektrisch contact tussen min- en pluspool. Hierbij komen grote stromen vrij die resulteren in vonken en/of gloeien. De cel kan zelfs ploffen. Veroorzaakt vaak brand.

Kortsluitstroom
De kortsluit stroomwaarde van een cel bij verwaarloosbare weerstand.

Laden
Het omzetten van elektrische energie in de vorm van een externe bron, naar het omzetten in chemische energie in een cel of accu.

Laadcontrole
Techniek om de effectieve lading van een cel of accu te bepalen. Vaak via lampjes of een digitaal display.

Lithium cellen
Een primaire cel (niet oplaadbaar) die steeds meer voorkomt in elektronische artikelen. Vooral in draagbare apparatuur en bij niet kwetsbare back-up functies waar kleine maat, lange gebruiksduur en lage kosten van belang zijn. Lithium cellen hebben een goed koude temperatuur gedrag en lang shelf life van 5-10 jaar.
 
Limiting Current
De maximale stroom (current) waaronder een accu nog normaal functioneert tijdens ontladen.

Lithium Ion (Li-Ion)
Een meer recent type oplaadbare accu. Li-Ion cellen hebben zo’n 50 % meer capaciteit bij gelijke grootte dan Ni-Cd cellen. Tevens één van de lichtste soorten cellen (gewicht) zoals tegenwoordig verkrijgbaar. Worden veel toegepast bij laptops, mobieltjes en camcorders. Nog steeds verhoudingsgewijs vrij kostbaar en redelijk kwetsbaar.

Lithium
Een scheikundig element met als symbool Li en atoomnummer 3. Het is een zilverwit alkalimetaal. Voor accu’s is het hoge elektrochemisch potentiaal interessant.
Load Current
De ontlaad stroom afgegeven door een cel of accu, of getrokken door een apparaat of applicatie.

Mangaan Dioxide (Manganese Dioxide)
Een primaire cel (niet oplaadbaar) enigszins zoals een alkaline cel maar minder totale energie. Vaak verkrijgbaar in bekende maten zoals maten "AA", "AAA", "C","D" en 9 volt. Cellen houden hun spanning goed vast. Bekend om de toepassing bij een wijd temperatuurbereik vanaf -40°C met weinig verlies van capaciteit.

Memory Effect (Geheugen Effect)
Een fenomeen waarbij een oplaadbare cel, door elke keer hetzelfde traject af te leggen (vol/ontladen), maar niet helemaal leeg, de restcapaciteit gaat verliezen. Bekend bij Ni-Cd cellen. Het zgn. “geheugen” bestaat uit steeds groter groeiende kristallen waardoor de elektrochemische eigenschappen om spanning op te nemen afneemt. Soms te verhelpen door een paar maal goed diep te ontladen en weer op te laden. Huidige Ni-Cd cellen hebben er door betere chemie minder last van dan vroeger.

Metaal Hydride
Een metaal verbinding of legering waarin waterstof geabsorbeerd is. Ook wel negatieve elektrode in een Ni-Mh accu.

Midpoint Voltage
Het voltage van een accu op de helft, tussen start ontladen en het eind voltage bij ontladen.

Milliampères
1/1000ste deel van een Ampère, notitie als mAh.

Negatief
Terminal of elektrode met een overschot aan elektronen.

Nikkel-Cadmium (Ni-Cd)
Eén van de meest bewezen en gebruikte soort oplaadbare accu’s. Erg betrouwbaar en robuust. Bevat Cadmium en heeft een relatief lage capaciteit in vergelijking met latere typen accu’s. Kunnen een vrij hoge ontlaadstroom aan en blijven redelijk werken bij koude omstandigheden. Vandaar toch nog steeds populair bij gereedschappen en andere applicaties in die omstandigheden.

Nikkel Metaal Hydride (Ni-Mh)
Nikkel metaal hydride cellen hebben doorgaans een 10-50% hogere capaciteit i.v.m. Ni-Cd en zijn meer milieuvriendelijk omdat ze geen cadmium bevatten. Als elektroliet in de cellen zit doorgaans KOH. Toegepast in vele oplaadbare apparaten.

Nominaal Voltage
Het karakteristieke voltage van het type cel. Bij Ni-Cd en Ni-Mh is dat bijv. 1,2 Volt en bij Li-Ion 3,7 Volt.  

Ohm(symbool Ω)
SI eenheid voor elektrische weerstand.  Verwant is de beroemde wet van Ohm die zegt
P (vermogen in Watt) = U (Volt) x I (Ampère).

Open Circuit Voltage (OCV)
Het onbelaste potentiaal verschil van een cel, dus als er niets aan wordt onttrokken dan wel toegevoegd.

Opgegeven capaciteit
De hoeveelheid Ah. die een cel, accu of batterij kan afgeven onder bepaalde condities (zoals snelheid, eind voltage, temperatuur, etc.), meestal opgegeven door fabrikant.

Oplaadbare batterij
Een galvanische cel die, na ontlading, weer kan worden opgeladen middels het toedienen van stroom in de tegenovergestelde richting van het ontladen.

Ontlaad snelheid (Discharge Rate)
De snelheid, meestal uitgedrukt in C of Ah., waarbij stroom onttrokken wordt aan een accu.

Ontladen (Discharge)
Het omzetten van chemische energie uit een accu in bruikbare elektrische energie.

Overcharge (Overladen)
Het geforceerd doorladen van een cel nadat al het beschikbare materiaal is omgezet naar de geladen staat, dus doorladen nadat 100% vol reeds is bereikt. De cel zal het allemaal omzetten in warmte. Later evt. open gaan of zelfs ploffen (Li-Ion & Li-Poly).

Overdischarge (te diep ontladen)
Het proces van celontlading waarbij de cel veel verder wordt ontladen dan goed voor de cel is. In een pack kan het zelfs leiden tot cel reversal en dus schade.

Parallel
Aanduiding van wijze waarop de cellen aan elkaar zitten. Hierbij zitten de pluspolen alle aan elkaar net als alle minpolen. Het resulteert in toename van capaciteit.

Passivatie
Een fenomeen waarbij een metaal, alhoewel instabiel van nature, toch niet corrodeert als gevolg van een bepaalde oppervlaktebehandeling.

Polariteit
Bij elektriciteit, het positief dan negatief zijn van de polen.

Positief
Terminal of elektrode met een tekort aan elektronen.

Positieve Temperatuur Coëfficiënt Sensor
Een temperatuur gevoelig onderdeel waarvan de weerstand toeneemt naarmate de temperatuur stijgt. Ook wel afgekort als PTC. In packs toegepast om bij bijv. laden van packs de cellen te beschermen tegen te hoge temperaturen.

Primaire batterij
Een batterij die niet bedoeld is om op te laden en wordt afgedankt als de batterij zijn lading heeft afgegeven.

Prismatische cel
De positieve en negatieve plaatjes zijn gestapeld in plaats van gerold zoals in een cilindrische cel.

Pulsstroom
Een korte periode waarin de afgenomen stroom hoger is dan de normale ontlaadstroom.
 
Reconditioneren
Bij bijv. Ni-Cd cellen één of meer diepe ontladingscurven waarbij de cel langzaam wordt ontladen tot onder 1.0 Volt per cel. Dit helpt om de groot gegroeide kristallen terug te laten vallen tot kleinere vormen waardoor de cel meer capaciteit op kan nemen.

Secondaire Batterij
Een batterij die kan worden herladen en dus vele keren gebruikt.

Separator
Een ionisch doorlaadbaar niet geleidbare isolator of materiaal, dat direct contact tussen de elektrodes van een cel tegengaat.

Serie
Het aan elkaar schakelen van cellen op dusdanige wijze dat de plus telkens aan de min geschakeld wordt. Dit resulteert in een toename van voltage.

Service Life
De periode dat een batterij zijn werk doet voordat hij uitgewisseld dient te worden.

Shelf Life
De periode dat en accu kan worden opgeslagen onder bepaalde condities waarbij de accu nog steeds de volledig door de fabrikant opgegeven waarden en kwaliteit blijft behouden.

SLA Accu
Een type gesloten loodaccu, betekent Sealed Lead Accumulator.

Slow Charge
Typisch langzaam laden met een stroom van 0.1C.

Smart Battery (“slimme cel”)
Accu met een elektronisch controle circuit om diverse parameters van de cel in de gaten te houden. Voorbeeld is een laptopaccu die vaak voorzien is van een soort SM-bus en zo communiceert met de applicatie zelf.

Snelladen
Een laadtijd korter dan de gebruikelijke laadtijd typisch voor de cel. Het gaat vaak ten koste van de totale levensduur van de cel, tenzij uitgevoerd met een state of the art lader. Typisch snelladen bij Ni-Cd is 1 tot 3 uur. De lader detecteert de staat van lading en schakelt over naar druppelladen als de accu vol is.

Soft Cell (“zachte cel”)
Een cel waarvan het voltage makkelijk boven de gedefinieerde grens uitkomt bij laden. Dit kan veroorzaakt worden door verhoogde cel weerstand als gevolg van langdurige opslag, lage cel temperatuur of gebrek aan elektroliet.

Specifieke Energie
De ratio van energie van een cel t.o.v. het gewicht ervan uitgerukt in Wh./kg. Bij een loodaccu ligt het bijv. op ca. 35 Wh./kg.

Soortelijk Gewicht
Bij natte loodaccu’s de gewichtsverhouding van het zuur t.o.v. dat van water. Het s.g. van water is 1.00 en dat van het zuur in een volle natte accu 1,28 kg./liter.

Spiraal Accu
Een droge accu met veel werkzaam oppervlak doordat de platen zijn opgerold. Dit resulteert bij starttypen in een vrij hoge startstroom. Bekend voorbeeld is bijv. merk Optima type Red Top. Er zijn echter ook veel andere merken en uitvoeringen voor andere doeleinden.

Stand-by
Het gebruik van reeds geladen accu’s klaar voor gebruik die kunnen bijspringen als bijv. de netspanning wegvalt. Ook wel “float” of “back-up” genoemd. Typisch bijv. bij UPS apparaten zie verder op deze website.

State of Charge (SOC)
De hoeveelheid capaciteit die in een accu of cel zit.

Stroom dichtheid
De stroom per hoeveelheid actief oppervlak van een elektrode.

Stroom Drain
De afname van stroom gedurende ontlading van een accu.

Stroom Limiterende Laders (CC = Constant Current laden)
Een lader die de stroom constant houdt maar voltage fluctuaties toestaat. Typisch gebruikt bij Ni-Cd en Ni-Mh laders.
 
Sulfateren
De groei van loodsulfaat kristallen in loodaccu’s op de platen. Deze laag vormt een steeds grotere weerstand voor de elektronenstroom zodat de capaciteit van de accu achteruit gaat. Dit verschijnsel wordt sterk bevorderd door een loodaccu diep te ontladen en hem zo een poosje te laten staan.

Temperatuur Cut-off
Een beschermend veiligheidsonderdeel (bijv. PTC, thermostaat, etc.) die temperatuur meet, en bij bepaalde ongewenste temperaturen schakelt naar een veilige toestand om narigheid te voorkomen.

Terminal
Verbindingspunt aan het begin en eind van de accu of cel om deze aan de toepassing te kunnen verbinden. Bij auto’s bijv. vaak een A-pool.

Thermistor
Een temperatuurgevoelige weerstand gemaakt van speciale oxides toegepast om bijv. temperaturen te meten in packs.

Thermostaat
Een temperatuur gevoelige schakelaar.

Top-Up lading
Een kleine lading volgend op de hoofdlading bedoeld om de maximum capaciteit te bereiken.

Trickle Charge (druppelladen)
Lading met een lage hoeveelheid bedoeld om de accu op capaciteit te houden.

Veiligheidsventiel
Een veiligheidsvoorziening voor een cel ontworpen om druk af te laten als de cel door extreme omstandigheden toch te heet is geworden door overladen o.i.d. De druk moet weg kunnen om ploffen te voorkomen.

Voltage
Eenheid die de elektrische spanning weergeeft in Volt. Alle accu’s, cellen en batterijen geven gelijkspanning. Volt is vernoemd naar de Italiaanse natuurkundeleraar A. Volta (1745-1827) die de voorloper van de moderne batterij uitvond.

Voltage Depressie
Een abnormale afname in voltage onder de te verwachten waarden gedurende het ontladen van een accu.

Voltage Vertraging (delay)
Tijdvertraging bij een accu die optreedt voordat de accu bij het ontladen het vereiste voltage bereikt.
 
Voltage Regulator
Onderdeel dat de opbrengst van een generator of dynamo controleert in termen van voltage en/of stroom.

Voltage Reversal (omkeer)
Het veranderen van de polariteit door sterke over / onder lading.

Volumetrische Energie Dichtheid
De ratio van energieopbrengst van een cel t.o.v. zijn volume in Wh./liter.

VRLA
Een gesloten type lood accu, betekent Valve Regulated Lead Accumulator. Vaak ook wel recombinant accu genoemd.

Watt
Energiemaat, te berekenen door ampères met voltage te vermenigvuldigen. Bijv., een gloeilamp met een vermogen van 60 watt gebruikt een hoeveelheid energie van 60 joule per seconde. De joule is gedefinieerd als de energie die nodig is om een object te verplaatsen met een kracht van 1 Newton over een afstand van 1 meter.

Wattuur
Een maat van de hoeveelheid energie afgegeven in een bepaalde hoeveelheid tijd.

Weerstand
De mate waarin de elektronenstroom weerstand ondervindt van de stroomgeleider. Weerstand wordt uitgedrukt in Ohm. Bij veel weerstand wordt warmte gegenereerd, denk aan een elektrische kachel.

Zekering
Onderdeel dat stroom onderbreekt als er sluiting ontstaat. Kent vele uitvoeringen. In het Engels “fuse”.

Zelfontlading
Het verlies van capaciteit door opslag en veroudering. Het komt door intern chemisch verval van de cel of accu. Bij sommige soorten vrij snel en andere vrij traag.

Zilver Oxide (Silver Oxide)
Een primaire celsoort vaak toegepast als knoopcel voor horloges, rekenmachines, etc.

Zink/Lucht
Een primaire cel algemeen gebruikt voor horloges en hoorapparaten. In relatie tot hun volume kan deze cel enorm veel energie opslaan ca. 220 Wh/Kg.

Zinkkool
Een primaire batterij (niet oplaadbaar) over het algemeen gebruikt in low drain consumenten applicaties (klok, calculator, etc.). Beschikbaar in veel voorkomende maten als AAA, AA, C, D, en 9 Volt blokjes. Een heel veel toegepast soort vanwege de lage prijs. Kunnen wel gaan lekken als leeg en lang in apparaat blijven zitten.